Czy bank może skutecznie dochodzić roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z jego kapitału po unieważnieniu umowy kredytu?

Krystalizuje się korzystna dla kredytobiorców linia orzecznicza sądów. Ugruntowałaby je dodatkowo uchwała Sądu Najwyższego, ale i bez niej można stwierdzić, że konsumenci są w dużej mierze chronieni przed roszczeniami banków z tytułu bezumownego korzystania z kapitału. 

Korzystny dla kredytobiorców wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C- 260/18 w sprawie Dziubak z 3 października 2019 roku sprawił, że sądy krajowe na większą skalę zaczęły unieważniać umowy kredytów. Spowodowało to, że strony umowy zostały zobowiązane do wzajemnego zwrotu nienależnych świadczeń- konsument powinien zwrócić daną kwotę kredytu, a bank raty odsetkowe i kapitałowe oraz koszty uzyskania kredytu. Aby zahamować proceder unieważniania umów, banki zaczęły domagać się również zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z ich kapitału. Byłoby to zjawisko skrajnie niekorzystne dla konsumentów, gdyż w wielu przypadkach kwoty wynagrodzenia mogłyby być na tyle duże, że z finansowego punktu widzenia nie opłacałoby się starać o unieważnienie umowy kredytu. Co więcej, banki za stosowanie nieuczciwych klauzul umownych nie poniosłyby żadnych konsekwencji, a nawet mogłyby na tym procederze wypracować zysk. W wypadku, kiedy roszczenia banków zasłużyłyby na uwzględnienie, sens obowiązywania dyrektywy 93/13, której zadaniem jest m.in. ochrona kredytobiorców przed nieuczciwymi praktykami banków, zostałby przekreślony, a konsument poniósłby dodatkową szkodę. Wskutek tego prawdopodobnie zmalałaby liczba spraw o unieważnienie kredytów, ponieważ dla konsumentów dochodzenie takich roszczeń stałoby się to ryzykowne- korzystny dla nich wyrok mógłby okazać się pułapką finansową. Banki argumentują, że jawnie niesprawiedliwe byłoby, gdyby za korzystanie z kapitału do nich należącego nie otrzymały one żadnego wynagrodzenia, a kwestią do dyskusji pozostaje jedynie ustalenie jego wysokości. Niewielu jednak podziela ten pogląd.

Stanowisko Rzecznika Finansowego, Rzecznika Praw Obywatelskich czy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest jednoznaczne – korzystne dla kredytobiorców; wyraźnie zaznaczają, że wynagrodzenie za korzystanie z kapitału jest nieuczciwe względem konsumentów i stanowi naruszenie przepisów dyrektywy 93/13. Do tej linii ochrony dołączyły w ostatnim okresie sądy krajowe – w wyrokach Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2020 roku (I ACa 635/19) czy Sądu Okręgowego w Warszawie z 5 lipca 2021 roku (II C 836/20) oddalono powództwa banków. Powyższe sądy uznały, że roszczenia o wynagrodzenie z kapitału są bezzasadne, a ich uznanie w rażący sposób zniszczyłoby odstraszający charakter wspomnianej unijnej dyrektywy.

Również TSUE stoi na stanowisku, że powyższe roszczenia banku są pozbawione podstaw i nakazuje sądom krajowym uwzględnienie całego spektrum norm prawa krajowego (do którego należy również prawo unijne) oraz taką ich interpretację, aby założenia dyrektyw (w tym też wspomnianej 93/13) zostały w jak największym stopniu uwzględnione w wydawanych przez nich wyrokach. Takie wnioski płyną m.in. z orzeczenia C-565/12 Credit Lyonais, które dotyczy stosowania przepisów innej dyrektywy (2008/48), ale powinno być stosowane analogicznie na gruncie przepisów dyrektywy 93/13.

Banki nadal mogą one wytaczać powództwa o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału, ale ich skuteczność stoi pod dużym znakiem zapytania i należy mieć nadzieję, że w przyszłości sądy nie zmienią swojego punktu widzenia na ten temat, pozostając sprzymierzeńcem kredytobiorców.   

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Kancelaria Kolegial

Zapisz się, aby być na bieżąco

Administratorem Twoich danych osobowych jest Przemysław Rybka Kancelaria Radcy Prawnego KOLEGIAL. Twoje dane będą przetwarzane na podstawie udzielonej zgody, w celu wysyłania informacji dotyczących spraw „frankowych” oraz działalności KOLEGIAL. Więcej informacji o przetwarzaniu danych znajdziesz w Polityka Prywatności.

Ta strona korzysta z plików cookie, aby zapewnić najlepszą jakość korzystania z naszej witryny.

Odfrankowienie Kancelaria Prawna

Zgłoś się na bezpłatną konsultacje